Vliegbasis Twenthe

Locatie Vliegbasis Twenthe
Jaar 1931
Bijzonderheden Rijksmonument

In 1910 vloog de Belgische luchtvaartpionier Jan Olieslagers met zijn Bleriot over Twente. Dit was de eerste kennismaking van de Twentse bevolking met de luchtvaart. Elf jaar later, in 1921, werd tussen Enschede, Hengelo en Oldenzaal een stuk grond van 400 bij 250 meter beschikbaar gesteld voor de vliegerij. Na enkele jaren ontstond het idee voor de aanleg van een commercieel vliegveld, dit resulteerde in de opening van het ‘Vliegveld Twente’ in juli 1931 door burgemeester Bergsma van Enschede.

Vanaf 1932 bestond er een dagelijkse lijnvlucht van Twente naar Schiphol, die in 1939 werd opgeheven. In 1940 werd het vliegveld in beslag genomen door de Duitse bezetters, die het sterk uitbreidden naar een gebied van 1600 hectare. Het vliegveld werd ingericht als militaire basis en diende als legeringplaats voor de Luftwaffe. In april 1945 werd het vliegveld door Engelse troepen bezet en in mei dat jaar werd het overgedragen aan de Nederlandse krijgsmacht. Na de oorlog werd het vliegveld in stand gehouden als militaire basis. In 1966 werd het ook weer opengesteld voor de burgerluchtvaart en werden er weer lijndiensten gevlogen. Eind 2007 kwam na 68 jaar een einde aan het bestaan van de militaire vliegbasis Twente door bezuinigingen van het Rijk. Sinds 1 januari 2008 is de vliegbasis officieel gesloten voor al het militaire en burgervliegverkeer.

Het terrein van de vliegbasis bestaat uit vier verschillende complexen. In deze buurtschapjes staan verschillende gebouwen voor uiteenlopende functies. Het complex ‘Prins Bernhardpark’ diende vroeger voor de legering van officieren. Inmiddels is het terrein grotendeels verkocht aan particulieren. De complexen ‘Zuidkamp’ en ‘Overmaat’ bestaan uit diverse onderkomens voor manschappen, een kerkje, kantoorgebouwen, werkplaatsen en garages, een badhuis, een magazijn en eetzalen met een keuken. Deze gebouwen kwamen na 1940 tot stand onder Duits bewind en zijn vormgeven als boerderijen. Met gevels van baksteen, pannendaken en groene houten kozijnen met raamluiken sluit de bebouwing in verschijningsvorm aan op de Twentse traditie. Achter de gevels gaan echter dikke betonnen muren en plafonds schuil. Deze ‘camouflagearchitectuur’ werd door de Duitsers veel toegepast ter verbloeming van bunkers en andere militaire gebouwen. ‘Centrum’ is de eigenlijke vliegbasis. Hier bevinden zich de landingsbanen, magazijnen, hangars, dienstgebouwen en een brandweerkazerne. Ook staan hier enkele omstreeks 1940 gebouwde hangars met een gebogen kap, ijzeren roldeuren en aan weerszijden gemetselde muren.

Na de sluiting van het vliegveld is de ‘Vliegwiel Twente Maatschappij’ (VTM) opgericht. VTM is een samenwerkingsverband tussen het Rijk, Provincie Overijssel en Gemeente Enschede en heeft als doel om het gebied van de Luchthaven Twente te herontwikkelen.