Tuindorp Broekheurne

Locatie Burgemeester van Veenlaan, Vlierstraat, Hofteweg
Jaar Jaren 30, jaren 50, 2002
Bouwstijl Tuindorp, traditioneel
Opdrachtgever Abraham Ledeboer

Het tuindorp Broekheurne is gelegen direct ten zuiden van de Rijksweg A35, aan de oostzijde van de Burgemeester van Veenlaan. Het tuindorp werd in de jaren ’30 gebouwd in opdracht van de textielfabrikant Abraham Ledeboer voor de huisvesting van textielarbeiders. Oorspronkelijk was het tuindorp een kleine dorpse enclave temidden van het Twentse landschap, maar met de aanleg van de wijken Boswinkel en Wesselerbrink in de jaren ’50 en’60 is het tuindorp opgenomen in de bebouwde kom van Enschede.

Het kleine tuindorp bestond in aanleg uit twee velden met woningen, gebouwd langs de Jasmijnstraat, Taxisstraat, Vlierstraat, Burgemeester van Veenlaan en Höfteweg. Langs deze straten staan woonblokken van afwisselend één of twee bouwlagen, opgetrokken in baksteen onder traditionele rode daken. De lagen woningen zijn voorzien van zadeldaken, terwijl de grote woningen schilddaken hebben. Het houtwerk is in wit schilderwerk uitgevoerd. De lage arbeidershuisjes hebben in de voorgevel enkel een voordeur en groot venster en een kleine kapel op het dak. De grotere woningen zijn voorzien van brede luifels of erkers. In de jaren '50 werden aan de noordzijde van de Jasmijnstraat enkele uiterst sobere duplex- en eengezinswoningen bijgebouwd. Deze woonblokken zijn opgetrokken in een aansluitende vormentaal met gevels van rode baksteen onder rode zadeldaken. In 2002 zijn er een aantal woningen rondom het Jasmijnplein gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Hierbij is getracht het oorspronkelijke karakter van de wijk zoveel mogelijk in stand te houden. 

De naam van het tuindorp is gelijk aan die van het buurtschap Broekheurne. Dit is een landelijke agglomeratie gelegen ten zuiden van de wijk Wesselerbrink. Tot 1934 behoorde Broekheurne toe aan de gemeente Lonneker, vandaag de dag behoort het officieel toe aan de gemeente Enschede. De naam “Broekheurne” is een combinatie van de woorden “broek”, wat “moerassig land” betekent, en “heurne”, een variant van “hoorne” of “bij de hoek”. Het buurtschap telde in 1840 267 inwoners, verdeeld over 45 huizen. In Broekheurne liggen verschillende fraaie boerenerven, waaronder erve Stroink, Hof te Koesveld, erve Wüstink en erve Brunink. Het buurtschap heeft nog een oud stationsgebouw, “station Broekheurne”, dat stamt uit de tijd van de textielindustrie en is gesitueerd langs de vroegere spoorlijn van Enschede Zuid naar Ahaus.