Transformatorhuis Bamshoeve

Locatie H.B. Blijdensteinlaan 85
Architect 1959 G.J. Beltman / 2007 Gooike Postma
Architectenbureau Beltman Architecten Enschede / Groothuis+Postma Architecten Hengelo
Bekend van Beltman: Architectenfamilie uit Enschede, bestaat nog altijd
Jaar 1959
Opdrachtgever Fam. Blijdenstein / Stichting Industrieel Erfgoed Enschede
Bijzonderheden Gemeentelijk monument

Het transformatorhuisje is één van de oude industriële gebouwen die de wijk Roombeek karakter geven en staat symbool voor de rijke geschiedenis van de wijk. Het werd in 1959 gebouwd naar een ontwerp van architect G.J. Beltman om de katoenspinnerij Bamshoeve van stroom te voorzien. Het huisje werd gefinancierd met de Marshallgelden. Het Marshallplan was een initiatief van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken George C. Marshall en was gericht op de economische opbouw van de door oorlog getroffen landen in Europa.

Het huidige Roombeek was eind 19e eeuw een aantrekkelijke vestigingsplaats voor de industrie. Het gebied had weiden die konden worden gebruikt als bleekvelden voor de katoenindustrie, de Roombeek voorzag de fabrieken van het benodigde water en over het spoorlijntje naar Oldenzaal konden grondstoffen en producten worden aan- en afgevoerd. Tussen deze spoorlijn en de Lasondersingel werd in 1896 de katoenspinnerij Bamshoeve gebouwd, door de fabrikantenfamilie Blijdenstein. De Bamshoeve was hiermee de eerste textielfabriek in Roombeek. Door de bloeiende textielindustrie groeide het bedrijf snel uit tot een complex van maarliefst acht hectare, waarmee het één van de grootste spinnerijen van Europa was. Op het terrein stonden verschillende gebouwen, waaronder bakstenen hallen met werkplaatsen, een spinnerij met sheddaken, een balengebouw voor de opslag van katoen, een betonnen kolenbunker, een magazijn, een kantoor en het transformatorhuisje.

Het transformatorhuisje is een markant gebouw met een zichtbaar gelaten betonconstructie, die is ingevuld met baksteen. Kenmerkend zijn de vier grote deuren van staal, waarachter zich de transformatoren bevinden. Het huisje bestaat uit een rechthoekig hoofdvolume, waarvan de voorgevel boven de transformatordeuren naar achteren is geplaatst. In de lage rechthoekige aanbouw bevindt zich de entree.

Evenals de andere textielfabrieken in Roombeek moest ook spinnerij de Bamshoeve eind jaren ’70 de deuren sluiten door groeiende concurrentie in het buitenland. In de jaren hierna zochten kunstenaars een plek in de leegstaande fabriekshallen. De vuurwerkramp van 13 mei 2000 had catastrofale gevolgen voor het complex. Vrijwel alle gebouwen gingen verloren, alleen het balengebouw en transformatorhuisje bleven gespaard. Het transformatorhuisje is het enige in zijn soort in Nederland en de gemeente Enschede heeft het aan de Stichting Industrieel Erfgoed Enschede overgedragen. Deze heeft het huisje de functie van atelier- en expositieruimte voor kunstenaars gegeven.

In 2007 is het huisje verbouwd tot galerie naar een ontwerp van architect Gooike Postma uit Hengelo. Hierbij is het huisje in oorspronkelijke staat hersteld en gerenoveerd. Overdag zijn de grote luiken geopend, waardoor de gerestaureerde transformatoren zichtbaar zijn. Ook in het gebouw zijn de transformatoren zichtbaar via openingen in de binnenmuur. Aan het sobere interieur zijn verder alleen een halletje en toiletten toegevoegd. Momenteel wordt het huisje beheerd door de stichting Dynamo Expo.