Lös Hoes Het Lammerinkswonner

Locatie Ledeboerpark, Van Heeksbleeklaan 68
Jaar 1775 / 1978
Bouwstijl Twentse boerderij
Opdrachtgever Koert Lammerink
Bijzonderheden Gemeentelijk monument

In het Abraham Ledeboerpark, gesitueerd aan de westzijde van Enschede, bevindt zich de fraaie historische boerderij Het Lammerinkswönner. Dit zogenaamde ‘lös hoes’ werd omstreeks 1775 gebouwd in de omgeving van Usselo door de boer Koert Lammerink. In 1978 werd de eeuwenoude boerderij voorzichtig afgebroken en naar het Ledeboerpark verplaatst, om daar als monument bewaard te blijven.

Een 'lös hoes' is een oude Twentse boerderij waar de mensen samen met het vee in één ruimte leefden. Het woon- en stalgedeelte werden dus niet van elkaar gescheiden door een muur, zoals later gebruikelijk werd. Het Twentse woord ‘Lös’ betekent ‘open‘ of ‘vrij’ en verwijst niet alleen naar deze open indeling, maar duidt eveneens op het gemak waarmee de boerderij te verplaatsen was. Een lös hoes is namelijk geconstrueerd met pen- en gatverbindingen die gemakkelijk uit elkaar en in elkaar te zetten zijn. De verplaatsing van de historische boerderij in de jaren zeventig kan dan ook als onderdeel van deze boerentraditie worden beschouwd.

Koert Lammerink bouwde het lös hoes als een zogenaamd ‘lieftochthoes’; een onderkomen voor zijn ouders om de oude dag door te brengen. Het woord ‘wönner’ is oud Twents voor pachtboer en werd eveneens gebruikt om de woningen van deze boeren mee aan te duiden.

Vijf jaar nadat het Lammerinkswönner naar het Ledeboerpark werd verplaatst werd aan het park een tweede monument toegevoegd. Een boerenschuur uit het begin van de 18 eeuw, afkomstig van het erve de Kemper aan de Meerschenkampweg, werd bij de boerderij heropgebouwd. Vandaag de dag biedt het Lammerinkswönner onderdak aan een milieueducatief centrum.