St. Jozefkerk

Locatie Oldenzaalsestraat 115
Architect J. Th. J. Cuypers
Bekend van Katholieke kerkenbouw
Jaar 1893
Bouwstijl Neogotisch
Opdrachtgever Bestuur van de St. Jozefkerk
Bijzonderheden Rijksmonument

De Rooms-Katholieke St. Jozefkerk aan de Oldenzaalsestraat werd op 25 september 1894 geopend. De kerk is ontworpen door Josephus Theodorus Joannes Cuypers, zoon van de bekende architect Pierre Cuypers. Jos Cuypers is vooral bekend als architect van katholieke kerken. De bouw van de St. Josefkerk werd uitgevoerd door Jan Stuyt. De kerk is gebouwd om kerkruimte te bieden aan de nieuwe inwoners van Enschede, die eind 19e eeuw in de textielindustrie kwamen werken.

De kerk is opgetrokken in neogotische stijl, destijds de gangbare stijl voor katholieke kerken. Deze stijl kenmerkt zich door de toepassing van spitsbogen en kruisribgewelven. De kerk heeft drie beuken en zeven traveeën. Aan de achtergevel bevindt zich een zevenzijdig gesloten koor en tegen de voorgevel is een toren geplaatst. Deze toren heeft drie geledingen en een achtkantige lantaarn, die wordt geflankeerd door hoektorentjes en is bekroond met een naaldspits. De gevels met steunberen zijn opgetrokken in bruine baksteen en de daken zijn belegd met leien. Links van de toren bevindt zich een doopkapel met koperen tentdak. In 1955 werd een Mariakapel aan de kerk toegevoegd.

De kerk had aanvankelijk een zeer sober interieur, later zijn hieraan versieringen toegevoegd. Het huidige interieur stamt uit verschillende perioden. Het hoofdaltaar (1908) en het St. Maria en St. Jozef altaar (1898) werden evenals het triomfkruis door F.W. Mengelberg gemaakt. Het doopvont van marmer en koper stamt uit 1898 en is van de hand van G. van de Breekel. De beelden van de twaalf apostelen aan de pilaren zijn van Mengelberg en A. Rüller. Laatstgenoemde maakte ook de piëta, een afbeelding van de dode Christus vergezeld door Maria, in de Mariakapel. De muurschilderingen in het schip en op de zijwanden van het priesterkoor (1926) zijn van Joan Collette. De firma Maarschalkerweerd vervaardigde het orgel. Het priesterkoor heeft een vloer van geglazuurde tegels (1905). De handgesmede lichtkronen zijn afkomstig uit atelier Kirschbaum. De glas-in-lood vensters zijn na de Tweede Wereldoorlog aangebracht, omdat de originele glazen door een bombardement waren verwoest. In de kerk bevindt zich een eikenhouten kruisgroep uit ca. 1800.

Door de sterke ontkerkelijking in de tweede helft van de 20e eeuw werd de St. Jozefkerk met sloop bedreigd. Om dit te voorkomen werd in 1981 de Stichting Behoud Jozefkerk opgericht. Deze stichting kocht het gebouw voor het symbolische bedrag van één gulden. De kerk wordt momenteel onderhouden door donateurs en door middel van de organisatie van verschillende activiteiten, waaronder concerten. Ook vinden er nog altijd diensten plaats in de kerk. Dankzij overheidssubsidies werd het in 2007 mogelijk de kerk te restaureren, waarbij onder meer de gevels werden hersteld en de gebroken glas-in-lood ruitjes zijn gerepareerd.