Smalenbroek

Locatie Smalenbroeksweg 15-17
Architect Park: P.H. Wattez
Jaar 1762
Bouwstijl Twentse boerderij, park in landschapsstijl
Opdrachtgever M.E. ter Kuile
Bijzonderheden Rijksmonument

Het Smalenbroek is een prachtig landgoed van 85 hectare aan de zuidzijde van Enschede, bestaande uit een historisch boerderijcomplex met herenkamer, een villa en landschapstuin. De geschiedenis van het landgoed gaat terug tot in het midden van de 14e eeuw, toen het in eigendom was van Gerhardus van de Heuven. Van 1894 tot 1981 was het landgoed in handen van de fabrikantenfamilie Ter Kuile en kreeg het zijn huidige vorm.

De 19e eeuwse buitenplaatsen zoals deze in grote getale rond Enschede aanwezig zijn, ontstonden doorgaans uit een boerderij met bovenkamer, die door een welvarende fabrikant werd verbouwd tot jachtkamer of herenkamer. Zo ook het Smalenbroek, dat eind 19e eeuw werd gekocht door M.E. ter Kuile. Deze gaf opdracht tot de bebossing van het perceel en de aanleg van een park met vijver in landschappelijke stijl, naar ontwerp van P.H. Wattez. Kort daarop liet hij de bovenkamer van de bestaande boerderij uitbreiden tot een fraaie herenkamer.

De boerderij op het Smalenbroek werd omstreeks 1762 gebouwd en in 1781 uitgebreid met een bovenkamer. Het pand staat op een plint van Bentheimer zandsteen en is opgetrokken in baksteen onder een met Hollandse pannen belegd zadeldak. De puntgevels hebben een houtbeschieting in de geveltop en zijn voorzien van de typisch Twentse siepeltekens. De houten deuren hebben bovenlichten met ruitvensters. De ramen hebben eveneens ruitvensters en aan weerszijden luiken. Op het erf staan ook een grote driebeukige 18e eeuwse schuur, opgetrokken uit hout en gedekt door een schilddak, en een 19e eeuws stookhok.

Doorgaans werden de 19e eeuwse buitenplaatsen uitgebreid met de bouw van een royaal landhuis. Dit gebeurde op het Smalenbroek echter pas in 1958, toen de huidige villa werd gerealiseerd. Het landgoed is in goede staat bewaard gebleven en biedt de bewoners van Enschede een prachtige omgeving voor een wandeling.