Dolphia

Locatie Langs de Gronausestraat, centraal in de wijk ligt het Transvaalplein
Jaar 1930
Bouwstijl Tuindorp
Opdrachtgever Van Heek & Co, woningbouwvereniging Ons Huis

Dolphia is een tuindorp uit 1930, gesitueerd aan de noordzijde van de Gronausestraat tussen Enschede en Glanerbrug. Het tuindorp werd gebouwd door R.K. Bouwvereniging Ons Huis om de textielarbeiders van Van Heek & Co van onderdak te voorzien.

Het tuindorp is een rechthoekig complex met 250 woningen die in symmetrische rijen rond een plein zijn gebouwd. Dit Transvaalsplein bevat een vijver met een eilandje, een bruggetje, een gazon en beplanting, en vormt het hart van de wijk. De woningen van drie bouwlagen zijn in baksteen opgetrokken onder een schilddak met rode pannen. De vensters zijn geplaatst in witte kozijnen en tegen de voorgevel is een erker geplaatst. Er zijn vier verschillende woningtypen gerealiseerd. Van het eenvoudige A-type werden 138 woningen gebouwd. Tachtig woningen en zes winkelhuizen van het ruimere B-type werden rond het Transvaalplein gebouwd. Van het duurdere C-type en D-type werden 26 huizen gebouwd langs de Gronausestraat. Deze royale woningen hadden hiermee een beeldbepalende functie in de wijk. Ieder huis werd voorzien van een voor- en achtertuin en bloembakken sierden de gevels.

In 1976 startte een grootschalige vernieuwing van in totaal 223 woningen, destijds het grootste vernieuwingsproject in de stad. De renovatie werd uitgevoerd per blok van 28 woningen en de huurders konden tijdelijk terecht in zogenaamde ‘wisselwoningen’ op de Wesselerbrink. De renovatie omvatte een uitbreiding van de woonkamer en het bijbouwen van een keuken, een ruime douchecel en de aanleg van centrale verwarming.

Met de ondergang van de textielindustrie verdween ook het aanzien van de wijk. Een gebrek aan saamhorigheidsgevoel, een hoge werkloosheid, hangjongeren, alcohol en drugs veroorzaakten begin jaren negentig grote problemen. Door het verplaatsen van de straathandel naar werkloodsen en het aanstellen van een wijkbeheerder haalde woningstichting Ons Huis de buurt uit het slop.

Met de aanleg van de wijk Eschmarke wordt Dolphia langzaam opgenomen binnen de stedelijke bebouwing van Enschede. In 2005 werd een plan opgesteld voor het vernieuwen en integreren van de wijk binnen de nieuwe stedenbouwkundige plannen. Ruim tachtig huizen zijn gesloopt om op den duur plaats te maken voor nieuwbouw. Ons Huis had plannen op tafel voor de sloop van nog eens 165 woningen, maar deze hebben plaatsgemaakt voor eenvoudige renovatiewerkzaamheden.