Wachters

Locatie Lasondersingel 19
Architect Van de Lijke en Mink / Barend Scherpbier
Architectenbureau V.d. Lijke en Mink Architecten, Enschede / Beltman architecten, Enschede
Bekend van Beltman architecten heeft sinds 1871 tal van fabrieken en woningen in Enschede ontworpen, het bureau bestaat nog altijd
Jaar 1921
Bouwstijl Amsterdamse School
Opdrachtgever Woningbouwvereniging Patrimonium

Op de hoek van de Lasondersingel en de Deurningerstraat staan zestien markante woningen in de stijl van de Amsterdamse School. Deze huizen verbinden de wijk Roombeek met de stad en worden in de volksmond ‘de Wachters’ genoemd. Ze zijn in 1921 gebouwd door woningbouwvereniging Patrimonium, waarschijnlijk naar ontwerp van de Enschedese architecten Van de Lijke en Mink.

De Wachters zijn opgetrokken in een donkere baksteen en hebben daken die met rode pannen zijn belegd. De mansardekappen zijn afwisselend haaks op elkaar geplaatst en hebben kleine kapellen. De ramen worden omlijst met eenvoudige, witte, houten kozijnen en bovenin de voorgevel is een klein raampje geplaatst. Er hangen bloembakken ter hoogte van de eerste verdieping. De huizen staan in twee blokjes van drie woningen en twee blokjes van zes woningen bij elkaar gegroepeerd.

Oorspronkelijk maakten de zestien woningen deel uit van een buurtje met 114 woningen in dezelfde stijl. In de jaren ’80 is een deel van de woningen vervangen door nieuwbouw. De vuurwerkramp van 13 mei 2000 had catastrofale gevolgen voor de Wachters. Veel woningen werden verwoest en andere raakten onherstelbaar beschadigd. Ook de woningen die nu weer fier overeind staan waren in principe rijp voor de sloop. De daken waren ontzet, de gevels naar buiten gedrukt en de woningen zaten vol met scheuren. Vanwege de grote emotionele waarde en de beeldbepalende functie aan de rand van het gebied, zijn de woningen gerenoveerd, ondanks de enorm hoge kosten van een half miljoen gulden per woning.

Na uitvoerig technisch onderzoek werd besloten dat alleen de gevels, funderingen, kelders en binnenzijden van de woningen bewaard konden blijven. De buitenmuren zijn door middel van een zogenaamd ‘Helifix-systeem’ gewapend. De binnenmuren, houten vloeren en kapconstructies waren onherstelbaar beschadigd en zijn vervangen. Ook latere toevoegingen uit de jaren ’60 en ’70 zijn verwijderd, waarmee de woningen zijn teruggebracht in de originele staat. De scheuren die de vuurwerkexplosies in de gevel achterlieten zijn deels zichtbaar gelaten, als herinnering aan deze catastrofale dag.