Concordia

Locatie Oude Markt 15
Architect Jacques A. van Straaten (Amsterdam)
Jaar 1909
Bouwstijl Classicistisch
Opdrachtgever Katholieke Vereeniging Enschede, Vereeniging Concordia

Aan de Oude Markt in Enschede staan verschillende historische panden die dateren uit de tweede helft van de 19e eeuw. Één van deze panden valt in het bijzonder op door zijn hoogte; het theater Concordia dat in 1909 werd gebouwd door de Katholieke Vereeniging in Enschede. Het pand werd ontworpen door de Amsterdamse architect Jacques van Straaten, bekend van zijn ontwerp voor De Bijenkorf in Amsterdam.

Concordia werd aan het begin van de 20e eeuw gebouwd op initiatief van pastoor Alphons Ariëns, de oprichter van de eerste katholieke arbeidersvereniging van Nederland. Deze vereniging, opgericht in 1889, had als doel tegengas te bieden aan de opkomst van het socialisme onder de textielarbeiders. In het begin was de vereniging gehuisvest in het arbeidershuis Tivoli aan de Oldenzaalsestraat, maar na enkele jaren werd besloten tot de bouw van een nieuw hoofdgebouw. Ariëns had hierbij een markant gebouw in het hart van de stad voor ogen, dat symbool zou staan voor het katholieke leven in Enschede.

De Vereeniging Concordia werd opgericht voor de oprichting en exploitatie van het gebouw. Architect Clements werd gevraagd met een ontwerp te komen voor het nieuwe arbeidershuis, dat werd gerealiseerd op de plek van de voormalige R.K. jongensschool aan de Oude Markt. Op 20 juli 1902 werd het gebouw feestelijk geopend, om al na zeven jaar het bij een brand verloren te gaan. De vereniging besloot direct tot wederopbouw van het huis. Ditmaal werd de opdracht verleend aan de Amsterdamse architect Jacques Van Straaten. Het nieuwe pand werd tweemaal zo hoog als zijn voorganger en kreeg volgens de architect een “Amerikaans karakter”.

Dit Amerikaans karakter uit zich in de neoclassicistische stijl van het pand. Het in baksteen opgetrokken gebouw van in totaal vijf bouwlagen heeft een sterk symmetrische voorgevel verdeeld in drie traveeën. De middelste travee is vrij breed, waarbij iedere verdieping is voorzien van vier vensters en een gietijzeren balustrade. Doordat de bakstenen wit zijn geschilderd steekt de middentravee af tegen de beide zijtraveeën, met ieder één venster per verdieping.