Centrum

Locatie Centrum: het gebied wordt in het noorden begrenst door het spoor, in het westen door de Nijverheidsstraat, in het zuiden door het Hendrik Jan Van Heekplein en in het oosten door de Oldenzaalstestraat.
Jaar Vroege middeleeuwen
Bijzonderheden Meerdere Rijks- en gemeentelijke monumenten

Al in de vroege middeleeuwen stonden op de plek waar nu het centrum van de stad ligt een kerk met marktplein en enkele woningen. Deze kleine nederzetting groeide langzaam uit tot een volwaardige stad, die bestond uit houten huizen en stadsboerderijen omringd met modder. In 1325 kreeg Enschede stadsrechten en werd de bebouwing omsloten door twee grachten, met daartussen een aarden wal. Deze gracht lag op de plek waar nu de straten Stadsgravenstraat, Walstraat, Windbrugstaat en Achter ’t Hofje liggen.

Enschede is in de geschiedenis vaak getroffen door grote stadsbranden. Zowel in 1125, 1517 en 1750 werd de stad grotendeels in de as gelegd. Op 7 mei 1862 brak opnieuw brand uit, met catastrofale gevolgen. De hele historische binnenstad van Enschede werd verwoest, waarbij het stadhuis, ziekenhuis, kerken, fabrieken en honderden woningen verloren gingen. Hierna werd de stad in snel tempo weer opgebouwd, waarbij het oude stratenpatroon behouden bleef. De stadsgracht werd gedempt en het centrum werd uitgebreid met een nieuwe ring. Binnen twee jaar werd de Grote Kerk herbouwd en langs de straten rond de Oude Markt werden woningen gebouwd in een eclectische neoclassicistische stijl. In 1933 werd het nieuwe Stadhuis van architect Friedhoff geopend.

Door bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog lag opnieuw een deel van het centrum in puin. Omdat het aantal stadsinwoners in hoog tempo toenam door de groei van de textielindustrie, besloot de gemeente om het centrum opnieuw in te richten. Belangrijk onderdeel van de stadsvernieuwing was de aanleg van de ‘Boulevard 1945’, een brede as waaraan het zakencentrum zich kon vestigen. De beoogde groei van de stad zette echter niet door, omdat in de jaren ’60 bijna alle textielfabrieken hun deuren moesten sluiten. Hierdoor transformeerde Enschede van een bloeiende industriestad naar een stad met leegstaande fabrieken en een grote werkloosheid. Door grote financiële tekorten konden de plannen voor de herinrichting van het centrum niet worden afgerond.

Met steun van de overheid werd het eind jaren ‘80 mogelijk om het centrum van Enschede aan te pakken. De straten werden autovrij gemaakt, er werden verschillende winkelcentra gebouwd en bij het station werden kantoren gerealiseerd. Eind jaren ’90 maakte de Boulevard 1945 plaats voor het Van Heekplein; een groot winkelplein met landelijke ketens als de Bijenkorf (nu Primark) en Holland Casino. Ook is flink geïnvesteerd in hedendaagse architectuur en beeldbepalende gebouwen, waaronder het Nationaal Muziekkwartier en de Alphatoren; met 92 meter het hoogste gebouw van de regio. De Oude Markt in het oude centrum van de stad dient nu voornamelijk als winkel- en uitgaansgebied.