Campus Universiteit Twente

Locatie Drienerlolaan 5
Architect Willem van Tijen en Samuel van Embden
Architectenbureau Van Tijen en Van Embden
Bekend van Van Tijen: Parklaanflat Rotterdam, Bergpolderflat Rotterdam, Van Embden: Masterplan TU Eindhoven
Jaar 1964 en later
Bouwstijl Nieuwe Bouwen / Structuralisme / Hedendaags
Opdrachtgever Technische Hogeschool Twente (nu Universiteit Twente)
Bijzonderheden Piramiden en Mensa De Boerderij zijn gemeentelijke monumenten

In 1961 besloot de Commissie Spreiding Hoger Onderwijs dat Enschede een Technische Hogeschool zou krijgen, die op 1 september 1964 moest worden geopend. Dit betekende dat in slechts drie jaar tijd voorzieningen moesten worden gerealiseerd als onderwijsgebouwen en studentenwoningen. De school moest een uniek karakter krijgen en daarom werd besloten het landgoed tussen Enschede en Hengelo aan te wijzen als studentencampus. Hiermee werd de Technische Hogeschool Twente, nu de Universiteit Twente, de eerste universiteit in Nederland die volgens het campusprincipe is gebouwd. De gerenommeerde architecten Samuel van Embden en Willem van Tijen werden aangesteld als supervisors.

Het prachtige landgoed met lanen, bossen en weilanden, is door Van Embden en Van Tijen als uitgangspunt genomen voor de indeling van het campusterrein. De beide architecten waren aanhangers van het Nieuwe Bouwen en verdeelden het terrein, volgens de principes van het functionalisme, in twee zones. Aan één kant van het terrein zijn de onderwijsgebouwen gesitueerd, aan de andere kant de studentenwoningen. Haaks op de doorgaande weg van Enschede naar Hengelo is een hoofdtoegangsweg aangelegd, die de beide zones van elkaar scheidt. Aan deze centrale as ligt het hoofdgebouw en in het centrum van het gebied zijn voorzieningen ondergebracht, zoals het sportcomplex, de mensa, de Vrijhof en een winkelcentrum. De verschillende onderwijs- en woongebouwen staan verspreid op het terrein en worden omringd door de natuur.

De eerste gebouwen die op de campus werden gerealiseerd, waaronder het onderwijsgebouw De Hallen, staf- en studentenvoorzieningen en het hoofdgebouw voor Bestuur en Beheer, zijn door de bureaus van Van Embden en Van Tijen ontworpen. Het bestuur van de Hogeschool streefde naar een gevarieerde en levendige campus met architectonische diversiteit. Daarom gaven Van Embden en Van Tijen een generatie jonge architecten de opdracht om de tweede lichting gebouwen te ontwerpen. Voorbeelden zijn de door Piet Blom verbouwde Saksische boerderij tot tijdelijke mensa, gevolgd door de definitieve mensa De Bastille. Joop van Stigt ontwierp een personeelskantine en Herman Haan maakte furore met zijn patiowoningen en piramidewoningen. Het TWRC-gebouw (nu Cubicus) is gebouwd naar een ontwerp van Leo Heijdenrijk en John Mol. Deze architecten waren aanhangers van de Forum-architectuur, beter bekend als het Structuralisme. Zij zetten zich af tegen de grootschaligheid van het Nieuwe Bouwen en kozen voor kleinschalige structuren, waarbij de saamhorigheid en sociale contacten van de studenten zeer belangrijk werden geacht. Hierdoor is op de campus een tweedeling ontstaan tussen de architectuur van het Nieuwe Bouwen en het Structuralisme.

In de jaren ’90 zijn onder meer drie vrolijke, geometrische gebouwen voor studentenhuisvesting gerealiseerd, ontworpen door Jeanne Dekkers van EGM. Sinds 2000 word de campus gereorganiseerd en gerenoveerd naar een masterplan van Jan Hoogstad van Ector Hoogstad Architecten. Hoogstad wil de strikte functiescheiding die Van Embden en Van Tijen in 1964 bedachten opheffen, met de bedoeling de campus levendiger te maken. De komende jaren zullen verschillende verbouwingen plaatsvinden in het kader van dit masterplan.

Overzicht gebouwen op de campus

1964: Gebouw bestuur en beheer, Van Tijen, 1964

1964: Paviljoen, Van Stigt

1964: De Hallen, Van Embden, 1995 renovatie Defesche

1964: De Boerderij, Blom

1964: Tennispaviljoen, Quëndag

1964: 1e tranche studentenhuisvesting, Van Tijen

1965: 2e tranche studentenhuisvesting, Haan

1965: Carillon, Van der Aa/Rietveld

1967: Gebouw Werktuigbouwkunde, Van Mourik/Du Pon

1967: Gebouw Elektrotechniek en Technische Natuurkunde, Van Embden

1967: 3e tranche studentenhuisvesting, Hazewinkel

1969: 4e tranche studentenhuisvesting, V. Wensveen, renovatie 1997 Claus&Kaan

1967: Sportcentrum, Haan

1970: Gebouw Chemische Technologie, van Embden

1970: 5e tranche studentenhuisvesting, Haan

1971: Cultureel Centrum de Vrijhof, Verster/Dijkstra/Loerakker

1972: 6e tranche studentenhuisvesting, Kaan

1972: Het Torentje, Schippers

1973: TWRC-gebouw, nu Cubicus, Heijdenrijk/Mol

1973: Winkelcentrum, Haan

1985: Gebouw toegepaste onderwijskunde, Dekkers, renovatie 1995 Defesche

1987: Drienerburght Internationaal Congres en Studiecentrum, Dekkers

1989: De Vlinder, kinderdagverblijf, Dekkers

1990: Kantoren Centrum Technopolis, Dekkers

1995: Gebouw Informatica, Defesche

1995: Gastenwoningen ‘Famework’, Van der Linde

1995: Collegezalencomplex, Defesche

1996: TOM/CMO-gebouw, Van de Brugghen

1996: Informatin Plaza, Blum

1997: Hoofdingang, Defesche