Boekelo

Locatie Boekelosestraat 400

Boekelo is een klein dorpje binnen de gemeente Enschede en is gelegen aan de zuidwestkant van de stad. Het dorpje met 2500 inwoners is van oudsher bekend vanwege de textiel- en zoutindustrie en het vroeger populaire Bad Boekelo. Vandaag de dag is Boekelo landelijke bekend vanwege de Military, een jaarlijks terugkerend topsportevenement in de paardensport. Ook is de nieuwe bierbrouwerij van Grolsch net buiten het dorp gevestigd, op het terrein de Groote Plooij.

Van oudsher was Boekelo een agrarische agglomeratie, maar door de komst van de textiel- en zoutindustrie groeide het begin 20e eeuw uit tot een klein dorp. Er ontwikkelden zich twee dorpskernen, van elkaar gescheiden door een beek en ieder met een eigen kerk. In de loop der tijd zijn de twee geloofsgemeenten letterlijk naar elkaar zijn toe gegroeid. In 1884 werd een spoorlijn aangelegd van Hengelo naar Winterswijk. Deze spoorlijn, in combinatie met de aanwezigheid van drie beken, maakte Boekelo een uitstekende vestigingsplaats voor de textielindustrie. In 1888 werd langs het spoor de Boekelosche Stoomblekerij gesticht door de zonen van Gerrit Jan van Heek, één van de pioniers van de Twentse textielindustrie.

De ontwikkeling van het dorp werd voortgezet, toen vanaf 1919 in Boekelo zout werd gedolven. De opening van het zoutwatergolfbad ‘Bad Boekelo’, ook wel de ‘Zee op de heide’ genoemd, maakte het dorpje tot een toeristische trekpleister. Na de aanleg van het Twentekanaal verplaatste de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie (nu Akzo Nobel) de fabriek naar Hengelo. In Boekelo en omgeving zijn echter nog altijd de restanten van deze industrie herkenbaar. In het centrum van het dorp is een replica van een zouttoren geplaatst, waarin de VVV is gehuisvest. Ook zijn in het omringende landschap nog de karakteristieke groene zouthuisjes te vinden.

In 1967 werd door de stichting Museum Buurt Spoorweg (MBS) een lokaalspoorwegmuseum geopend. De stichting bezit zeven stoomlocomotieven, acht diesellocomotieven en veertig historische rijtuigen en vervoert jaarlijks zestigduizend passagiers over het traject Boekelo-Haaksbergen. Ook het industrieel erfgoed van de Boekelosche Stoomblekerij is nieuw leven ingeblazen. Na het faillissement van de textielindustrie kwam het complex leeg te staan, waarna het in 2004 is ontwikkeld tot de woon-werkwijk ‘De Bleekerij’. Hierbij zijn de oude fabrieksgebouwen geïntegreerd in een hedendaags stedenbouwkundig plan.

In het Twentse coulisselandschap van Boekelo liggen enkele historische landgoederen, waaronder het Hof te Boekelo (een oorspronkelijke havezate uit 1570), De Weele, Zonnebeek en 't Stroot.