Arbeiderswoningen Lonneker

Locatie Nieuwedijk 104-106-108
Architect H. Meijerink
Jaar 1899
Bouwstijl Traditionalistische neorenaissance stijl
Opdrachtgever H. Meijerink
Bijzonderheden Rijksmonument

Tussen 1860 en 1910 werd Enschede in rap tempo bebouwd met eenvoudige arbeiderswoningen, de zogenaamde “afdakswoningen”. Veel van deze kleine huisjes zijn in de loop der tijd ten prooi gevallen aan de sloophamer. Aan de Nieuwedijk in Lonneker staat echter nog een blok met drie authentieke woningen uit 1899. Deze huisjes werden ontworpen en in eigen beheer gebouwd door de heer H. Meijerink. Vanwege hun zeldzaamheid zijn de woningen van grote cultuurhistorische waarde.

Met de opkomst van de textielindustrie kwam er verandering in de leefomstandigheden van de Twentse bevolking. Het eenvoudige boerenbestaan maakte plaats voor het leven als fabrieksarbeider. De textielindustrie groeide in hoog tempo en in de tweede helft van de 19e eeuw ontstond er een massale toestroom van nieuwe arbeiders uit omliggende streken die hun geluk kwamen beproeven in de stad Enschede. Hiermee deed ook een nieuw woningtype zijn intrede: de boerenwoning maakte plaats voor de arbeiderswoning. In hoog tempo werden rijen met eenvoudige bakstenen huisjes gebouwd. Deze werden veelal voorzien van een kapconstructie die aan de achterzijde verder afliep dan aan de voorzijde. Hieraan danken deze typische “afdakswoningen” dan ook hun naam.

De woningen aan de Nieuwedijk zijn uitzonderlijk rijk uitgevoerd en opgetrokken in een traditionalistische neorenaissance stijl. De gevels zijn opgetrokken in baksteen boven een gepleisterde plint en gedecoreerd met horizontale spekbanden. Het zadeldak is gedekt met Hollandse pannen. Centraal in de voorgevel bevindt zich de voordeur met tweeruits bovenlicht, met aan de ene zijde een zesruits schuifvenster en aan de andere zijde een tweeruits kelderraam met daarboven een vierruits venster van het opkamertje. De deur en vensters zijn geplaatst onder een gemetselde segmentboog met aanzet- en sluitstenen. Door de aanwezigheid van een opkamer en kelder wijken de woningen af van de traditionele afdakswoning, die doorgaans uit slechts één ruimte bestond. Aan de achterzijde is een kleine uitbouw geplaatst die oorspronkelijk dienst deed als stalruimte. In de loop der tijd is het interieur van de drie woningen gewijzigd, maar de ruimtelijke opzet is hierbij intact gebleven.