Pathmos

Pathmos is een arbeiderstuinwijk die gebouwd is ten tijde van de bloeiende textielindustrie aan het begin van de 20e eeuw. Door de snelle groei van de industrie was er in Enschede een grote vraag naar goedkope arbeiderswoningen. Om hieraan te voldoen werd in 1907 de ‘Vereeniging de Volkswoning’ opgericht. Deze gaf architect W.K. Wijs en directeur gemeentewerken A.H. op ten Noort de opdracht om een wijk te ontwerpen, met grote complexen goedkope huurwoningen.

Tussen 1914 en 1922 werd op het terrein van de voormalige Janninksbleek en de buitenplaats Pathmos het eerste deel van de wijk gerealiseerd. Er werden 974 laagbouwwoningen gebouwd, bestaande uit negen basistypen in maarliefst 89 varianten. Hierdoor is een afwisselende wijk ontstaan met een grote variatie aan huizen. De huizen zijn opgetrokken in baksteen of wit bepleisterd, zadeldaken worden afgewisseld met dwarskappen en bakstenen detailleringen sieren de gevels. Door de korte zichtlijnen, de bochtige straten en de vele poortdoorgangen heeft de wijk een gesloten karakter. De vele pleinen, groenvoorzieningen en het centraal gelegen Thomas Ainsworthpark geven de wijk een sterke ruimtelijke kwaliteit. In het hart van de wijk zijn aan de Spinnerstraat voorzieningen gerealiseerd, met winkels, een school en een badhuis. De neogotische R.K. kerk in de wijk werd in 1968 vervangen door een nieuwe kerk.

Tussen 1927 en 1928 werd aan de noordwestkant van de wijk nog eens 226 woningen gebouwd, de ‘Drentse Buurt’. Deze naam verwijst naar de arbeiders uit de Drentse veenkoloniën die naar Enschede kwamen om in de textielindustrie te werken. Deze buurt is in 2003 grotendeels gesloopt en vervangen door nieuwbouw, naar ontwerp van Kuiper Compagnons.

Uiteindelijk telde Pathmos 1368 woningen. Hiermee was het één van de grootst tuinwijken die tussen 1901 en 1930 in Nederland zin gebouwd. In opdracht van woningbouwvereniging De Woonplaats zijn tussen 2003 en 2007 ruim 800 woningen gerenoveerd. Het verbeterplan voor deze renovatie was van KAW Architecten.